Cartlanna Clibe: Gaillimh

OÉG–Náire an Náisiúin

noirishneedapply

Fógra ar phost Úachtarán na hÉireann (más ea)

Bíonn Tuairisc.ie ag cur sruthanna beo spéisiúla ar fail ó mhórchruinnithe Oireachtais agus araile. Bhí an sruth beo ó chruinniú Choiste na Gaeilge le hUachtarán Ollscoil na hÉireann–Gaillimh sách duairc. De réir dealraimh, tá Údarás na hOllscoile tar éis droim a thabhairt leis an nGaeilge. Is féidr teacht ar an sruth anseo faoi láthair.

 

http://tuairisc.ie/tuairisc-bheo-uacharan-ollscoil-na-heireann-gaillimh-os-comhair-choiste-na-gaeilge-na-gaeltachta-agus-na-noilean/

Bhí teistiméireacht an uachtaráin, Dr. Jim Browne, lán den bhaothchaint a shoiléiríonn nach gcomhlíonfaidh an ollscoil na dualgaisí i leith na Gaeilge–mar shampla:

‘Tá an chuid is mó de na daoine atá [ag obair] in Ollscoil na hÉireann, Gaillimh, báúil don Ghaeilge, ach níl ach mionlach ann a bhfuil Gaeilge líofa acu ach tá an tromlach báúil di . . .”

“Bás teangan, bá”, a déarfainn mar fhreagra.

Ceisteanna simplí ar an Údarás: An bhfuil na céadta, na mílte, na seacht mílte ollscoil eile Bhéarla ann ar fud an domhain? Nach bhfuil neart Ollscoileanna in Éirinn fiú a bhfuil Béarlóir in ann freastal orthu?

Cé hí an t-aon ollscoil ar leagadh dualgas speisialta uirthi spás ar leith a chruthú don Ghaeilgeoir? Sibhse. Mura bhfuil sibh sásta na dualgaisí sin a chomhlíonadh, ba cheart cuid shuntasach de airgead an stáit a bhaint díbh agus é a thabhairt don ollscoil atá fíorthoilteanach campas dátheangach a chruthú, ó oifig an uachtaráin anuas.

Ach féach ar chuid den údar a bhí leis an gcinneadh dochreidte seo a rinne an tÚdarás. De réir na teistiméireachta: “Nuair a tugadh isteach an tAcht leasaithe in 2006 fuarthas réidh leis an riachtanas Gaeilge do phoist shinsearacha eile san Ollscoil.”  Mar sin, tá dream daoine anois fostaithe, i jabanna sinsearacha, ag an Ollscoil nach bhfuil fíornasc leis an teanga ar chor ar bith acu. Tá na daoine seo anois ag iarraidh riachtanas na teanga a bhaint den uachtaránacht freisin–toisc nach dtuigeann siad tábhacht na teanga (agus toisc nach mbeidh siad féin in ann cur isteach ar an bpost.)

Is furasta Tadhg-an-dá-thaobhachas Údarás na hOllscoile a fheiceáil má chuirtear an cheist shimplí–an nglacfaidís le hiarrthóir nach raibh Béarla labhartha aige nó aici?

Advertisements

An Crann Silíní

Thaithnigh an t-amhrán seo, a chuala mé ar Siúlach Scéalach 22 Nollaig 2013, go mór liom go ndearna mé tras-scríobh ar na liricí, atá curtha, in éindí leis an amhrán, ar youtube anois agam. Féach thíos (LEAGAN FEABHSAITHE)

B’as Baile an Chláir, Co. na Gaillimhe, don amhránaí, Mícheál Ó Concheannain, agus tá canúnt inspéise ag an bhfear–déanann ‘crann’ rím nach mór le ‘man’ an Bhéarla mar shampla.  Tá mé in amhras faoi chuid de na focail a scríobh mé síos; sheiceáil mé leagan den amhrán a d’fhoilsigh Dubhghlas de hÍde in Abhráin Diadha ach tá neart difríochtaí idir an dá leagan.  Seo thíos focail an amhráin agus chuir mé cló Iodálach ar na focail éiginnte. B’fhéidir go mbeadh ceartúchán ag duine nó beirt?

***LEAGAN FEABHSAITHE CRUTHAITHE ANOIS AGUS CURTHA SUAS–GRMA!

Trí fichid bliain a bhí Naomh Joseph
Nuair a chuaigh sé ag treorú Mhuire mháthair,
Ó is é a fuair an dán
tá níb fhearr ná an dóthain tí

Ó dhiúltaigh sé don choróin agus don ór
a bhí groí daighe;
Agus b’fhearr leis go mór mór
a bheith le treorú Mhuire mháthair.

Ó lá amháin dá raibh an cúpla
ag dul thríd an ngairdín,
Bhí silíní úra an chrainn uaithe
agus bláth istigh

Chuir Muire ansin dúil
agus a tnúth mór sa láthair
Ón mboladh na n-úllaí
a bhí ansin go cumhraithe ag Ard-Rí.

Ansin a labhair Muire máthair
De chomhrá lag fann,
“Tabhair dom cuid de na torthaí
atá fás ar an gcrann.

Ó tabhair iad do mo ghlacadh,
Mar tá mé lag fann,
Is tá tobar na ngrásta
ag fás in mo bhroinn.”

Ansin a labhair Naomh Joseph,
Ba de chomhrá lag mall,
“Ní domhsa,” a deir sé, “Is córa sin,
Agus ní háil liom do chlann.”

 “Torthaí sin eadrainn, a Naomh Iósaef,
tá tú damn,
dlite mian do chroí a bhaint
glan díreach ón gcrann.”

Ansin a labhair leanbh Íosa
A bhí go naofa faoina broinn,
“Ó ísligh,” a deir sé, “go híseal,
Ina fianaise, a chrainn.”

D’umhlaigh an crann síos di
Ina fianaise gan mhoill,
Nó go bhfuair sí mian a croí istigh
Glan díreach den chrann.

Nuair a chonaic is a chuala Naomh Joseph sin,
Ó chaith sé é féin faoin talamh,
Agus thóir sé an maiteanas ó rí an ghrásta
Faoi go ndearna sé an peaca.

“Téir abhaile,” a deir sé le Naomh Muire,
“Is luigh ar do leaba,
Nó go dté mé go cathair Bheithile
Is go bhfaighe mé maiteanas in mo pheaca.”

“Ní rachaidh mé abhaile,” a deir Naomh Muire,
“Ná ní luífidh mé ar mo leaba,
Tá cuntas agam anois ó rí na ngrásta
Go bhfuil tú táir in do pheaca.”

Trí lá ansin ón lá sin,
Bhí siad ag dul thrí chathair Bheithile,
Ag tóraíocht an lóistín
Ach ní bhfuair siad dún ná roinnt

Nó gur casadh iad insa stáblaín
Nach raibh díon air ná foscadh
Agus gur Rugadh an leanbh Íosa
Ar an bplán agus as ógh.

Trí lá ansin ón lá sin
d’fhiafraigh Muire dá leanbh,
“A leanbh, a mhic mo chroí anois
Céard a dhéanfas muid feasta ó?”

“Beidh muid,” a deir sé, “Dé Céadaoin
. . .”