Leabhar Mór na hEalaíne

Cuireadh álainn chuig saibhreas na healaíne; foilsithe ag Futa Fata

Cuireadh álainn chuig saibhreas na healaíne; foilsithe ag Futa Fata

Bhí mé i gCo. Aontroma le gairid ar chúrsaí oibre agus thug mé an chlann liom. Thug muid cuairt sciobtha ar an siopa leabhar sa gCultúrlann i mBéal Feirste le cur lenár stór leabhar Gaeilge féin, agus roghnaíodh Leabhar Mór na hEalaíne mar leabhar do na gasúir ar fad.

Aistriúchán ar leabhar Béarla de chuid Dorling Kindersley é, agus sár-saothar atá ann. Tá an Ghaeilge snoite glan, an clúdach agus na leathanaigh láidir, agus an t-ábhar spéisiúil. Rianaíonn Leabhar Mór na hEalaíne stair na healaíne ó na pictiúir bhalla a rinne ár sinsir go dtí ealaín theibí an lae inniu. D’fhéadfadh ábhar chomh mór leis seo mearbhall a chur ar an údar agus ar an léitheoir ar aon, ach seachnaíonn Leabhar Mór an mearbhall seo trí fo-ábhair a roghnú go cúramach: díríonn gach péire leathanach oscailte ar ealaíontóir ar leith (m.sh. van Eyck, Goya, Warhol), ar stíl ealaíne ar leith (Baróc, Impriseanachas, Nua-Ealín, srl.), ar theicníc ar leith (m.sh. pastail, uiscedhathú), nó téama ealaíonta ar leith (saol na hoibre, nithe neamhbheo, srl.). Dá bharr sin, féadann an leabhar fócas cúng a choinneáil agus réimse leathan ábhair a chlúdach ag an am céanna.

Díríonn gach péire leathanach lán-daite ar ealíontóir nó ar théama ar leith.

Díríonn gach péire leathanach lán-daite ar ealíontóir nó ar théama ar leith.

Is furasta don léitheoir an leabhar a phiocadh aníos agus blaiseadh beag de stair na healaíne a fhoghlaim gan stró i rith chúig nóiméad.Is deacair a rá cén aois a bhfuil an leabhar dírithe air–b’fhéidir na déaga luatha–ach cuirfidh fiú gasúir gan léamh spéis san iliomad pictiúr ildaite, agus taitníonn an leabhar go mór liomsa mar dhuine fásta.

An-obair déanta ag Futa Fata anseo, agus ba mhaith liom a thuilleadh mar é seo a fheiceáil ó na clódóirí ar fad.

 

 

Líon an Dúlra (Earrach 2016) ar fáil

Chonaic mé fógra go bhfuil an t-irisleabhar dúlra idirlín don aos óg, Líon an Dúlra, ar fáil anois don Earrach 2016. Irisleabhar snasta ildaite saor in aisce atá ann.

sleamhnog

Blúirín as _Líon an Dúlra_ (Earrach 2016).

Cé go bhfuil teanga an irisleabhair beagán teicniúil, níl sí doléite ar chor ar bith, murab ionann is ábhar eolaíochta eile Gaeilge atá feicthe agam.

Déarfainn go bhfuil Líon an Dúlra dírithe ar na déaga luatha, ach tá ábhar ann a mbainfidh fiú gasúir níos óige solamar as.

An-obair déanta ag An Gúm agus ag Stáisiún Mara Inis Arcáin.

Faigh an t-eagrán earraigh anseo: http://www.gaeilge.ie/wp-content/uploads/2016/04/Líon-an-Dúlra-Earrach-2016-1.pdf

 

 

 

 

Seirbhísí Poiblí: Breatnais v Gaeilge (cuid 2)

Taispeánann an Bhreatain Bheag dúinn na dea-chleachtais dhátheangacha. Seo sampla eile ó Chomhairle Chontae Denbighshire:

welsh telephone cropped

An bhfaigheann tú a leithéid de sheirbhís in Éirinn?

Gaeilge an Aosa Óig

Táthar ann a déarfas leat nach bhfuil tada mícheart leis an nGaeltacht–níl ann ach go bhfuil an Ghaeltacht agus an Ghaeilge ar aon ag athrú. Cuid de na daoine seo is as Gaeltachtaí beaga iad, agus ní léir go dtuigeann siad i ndáiríre céard is Gaeltacht láidir í. Ach sa mír raidió seo, cuireann daoine as Conamara, Gaeltacht a bhíodh an-láidir le cuimhne na ndaoine meánaosta, síos ar na hathrúintí a fheiceann siad timpeall orthu. Is léir an ghéarchéim don dall.

 

Lá Bealtaine 2016: Dearmadta a’m arís

Ba mhaith liom lá bealtaine a cheiliúradh, ach ní éiríonn liom go hiondúil–ag an tréimhse seo den bhliain, tá an obair acadúil ag dul in olcas–bím curtha faoi charnán mór aistí mac léinn, iompaím leathanach na féilire, agus feicim go bhfuil lá eile bealtaine tar éis éalú uaim.

Ar aon chaoi, seo alt beag faoin lá seo a scríobh Dónal Ó Droighneáin in Nós. Is é an t-aon nós a mbeadh suim agam féin ann ná crann a dheisiú le ribíní.

B’fhéidir an bhliain seo chugainn . . .

Tosaíocht don Ghaeilge i Seirbhísí Poiblí

Is ábhar náire é a laghad seirbhísí a chuirtear ar fáil do Ghaeilgeoirí na hÉireann. Mar is iondúil, tá Ceanada agus an Bhreatain Bheag go mór chun tosaigh ar Éirinn. Mara bhfuil eolas agat ar Chaighdeán na Seirbhísí as Breatnais / Welsh Language Standards, is fiú féachaint orthu. Tá nasc ar láithreán idirlín Denbighshire, anseo.

Mar a luaitear in Tuairisc.ie, tá fanacht fhada ort dá mba mhaith leat cur isteach ar cheadúnas tiomána Gaeilge. Cuir an mhoilleadóireacht sin le hais na tosaíochta a thugtar don teanga dhúchais i gCaighdeán na Seirbhisí as Breatnais. Seo sampla amháin:

welsh greeting denbighshire

An minic sin in Éirinn?

 

Foclóireachas

Agus Caighdeán Oifigiúil nua le foilsiú gan mórán moille, táthar ag plé ról an Chaighdeáin sin i saol na Gaeilge, mar shampla san alt seo. Cuid den fhadhb ná nach bhfuil foclóir ceart tuairisciúil ann. Is foclóirí saintreoracha ar fad iad na foclóirí a foilsíodh le caoga bliain anuas, cé go bhfuil an teangeolaíocht féin ag cur i bhfad níos mó spéise sa staidéar tuairisciúil seachas sna saintreoracha le ceathracha bliain anuas.

Ach an mbeadh ciall ar bith le foclóir saintreorach agus an Ghaeilge féin chomh lag is atá sí? Baineann fiú an t-alt a luadh thuas leas as an leagan cainte Béarla ‘so what?’ mar spraoi. Dá gcumfaí tuairisc chruinn ar theanga Gaeilgeora ar bith, theastódh glacadh le neart focal Béarla. Ach nach dochar a dhéanfadh a leithéid don Ghaeilge féin. Foclóir a thabharfadh ‘stádas’ éigin do laige na Gaeilge, ní ag láidriú na Gaeilge a bheadh sí. Is iomaí Gaeilgeoir nach dtuigeann an focal nóinín cladaigh. An luíonn sé le réasún dá bharr sin go nglacfaidh muid le sea pink  mar an Ghaeilge cheart ar an mbláth gleoite sin?

Sin ráite, ba cheart stádas a thabhairt do ilghnéitheacht na Gaeilge dúchasaí ó thaobh an fhoclóra agus na gramadaí de. Is é foclóir Dinnenn an foclóir deiridh a thug cuntas ar iliomad foirmeacha na Gaeilge–tugann sé 6 fhoirm den uimhir iolra don fhocal clár mar shampla.

Is teanga sholúbtha í an Ghaeilge agus déantar dochar di nuair nach nglactar leis an ilghnéitheacht atá inti. Déarfainn féin go mbaineann an cathú chun an ilghnéitheacht sin a dhíbirt le himipiriúlachas an Bhéarla agus na mórtheangacha eile, a bhíonns ag brú chaighdeán na príomhchathrach ar na mionphobail go minic.

Seachnaímis an t-impiriúlachas sin inár dteanga thíriúil féin.