Cartlanna Ranga: Léirmheasanna

Todóga na bhFarónna: Léirmheas

DalenÉireann, fochomhlacht de fhoilsitheoir Breatnaise, ag déanamh éacht le gairid agus iad ag cur Gaeilge ar na sraitheanna clúiteacha Fraincise (agus Béarla) Asterix agus Tintin. Rinne mé léirmheas ar leabhar as an tsraith Asterix anseo agus anseo,  agus bhí mé ar bís nuair a chonaic mé go raibh siad tosaithe ar shraith Thintin freisin. Mar sin, phioc mé suas an dá leabhar Thintin atá foilsithe acu le deireanas agus mé i mBaile Átha Cliath (Siopa an Chonartha).

D’alp muid siar Todóga na bhFarónna thar cúpla lá, agus thaitnigh sé go mór le chuile dhuine. Tuigeann na gasúir is sine (11 / 9 / 6) an Ghaeilge labhartha gan stró, cé gur deacair dóibh é a léamh leo féin  (má tá bhur gcuid gasúir féin ag fáil oideachais trí mheán na Gaeilge, seans nach mbeidh an difríocht sin idir an Ghaeilge labhartha agus an focal scríofa acu). Bíonn ar an duine is lú (4 bl.) ceist a chur go minic (‘What’s happening?!’ i mBéarla).

Tá an-jab déanta ag Gabriel Rosenstock mar aistritheoir, cé go dtugann a charachtair an iomarca mionna móra (‘dar Maighdean’, m.sh.) i gcónaí, i mo thuairim féin. Mar sin féin, éiríonn leis an téacs a dhéanamh Gaelach agus nádúrtha. Is minic is fearr liom an leagan Gaeilge ná an leagan Béarla. Mar shampla, Professor Sarcophagus atá ar an ollamh craiceáilte sa leagan Béarla;  is seacht míle fearr an leagan Gaeilge: an tOllamh Ó Tuama.

Tá leathanach sámpla thíos. Caithfidh mé a rá nach dtuigim an t-aistriúchán ‘rópa’, áit a bhfuil ‘saved’ sa mBéarla–seans gur imeartas focal nach dtuigim é?

 

todoga photo

_Todóga na bhFarónna_. Hergé, aist. Rosenstock. Níl na dathanna sa ngrianghraf a thóg mé cruinn.

 

 

Léirmheas: Oisín agus Niamh (míreanna mearaí)

Thug mé 23 mac léinn go hÉirinn ar feadh dhá sheachtaine ag deireadh na Bealtaine, agus thapaigh mé an deis beagáinín siopadóireacht ‘Ghaelach’ a dhéanamh. I measc na nbronntanas a thug mé abhaile liom ná puzal deas le Gosling, comhlacht beag i gCo. Chorcai. Tá míreanna mearaí eile dár gcuid againn, ar scríobh mé fúthu anseo.

An babhta seo, fuair mé an puzal 500 píosa–tá na gasúir is mó réidh ag a leithéid anois, agus taitníonn na míreanna mearaí le mo bhean chéile freisin. Cé go seachnaím féin na míreanna mearaí go hiondúil, chaith mé féin seal ag obair orthu toisc go raibh an pictiúr chomh mealltach.

Téama an phuzail ná aister Oisín thar sáile lena leannán sí. Tá insint bheag ar a scéal ar chúl an bhosca ar fhaitíos nach bhfuil an scéal ar eolas agat cheana. D’éirigh le Courtney Davis, an t-ealaíontóir, cuid de chumha Oisín a chur in iúl agus é ag breathnú siar (bhuel, soir) ar ailtreacha na hÉireann, atá á bhfágáil aige.

Is maith liom na míreanna mearaí seo toisc go gcuireann said beocht comh-aimseartha sna seanscéalta.

Thóg sé cúpla lá orainn an puzal a chríochnú, agus muid ag obair air nuair a thagadh an fonn orainn.

20170616_110706

_Oisín And Niamh_. Míreanna mearaí le Gosling. (Courtney Davis a mhaisigh).

Asterix Gliaire: Léirmheas

wp-1467282446050.jpg

Eachtra eile i ndán do Asterix agus Obelix

Taitníonn an tsraith Asterix go mór linn–grinn, gaiscíocht, agus pictiúir spéisiúla. Na leaganacha Gaeilge atá againn go nuige seo, déarfainn go bhfuil siad fiú níos fearr ná na leaganacha Béarla. Tá an Ghaeilge glan, soléite, agus glic. Ní haon eisceacht é Asterix Gliaire, a cheannaigh muid agus muid i mBéal Feirste mí ó shin.

 

D’éirigh leis an aistritheoir, Antain Mac Lochlainn, an téacs a dhéanamh sárGhaelach. Féach ainm an fhile, Dándírix, a dhéanann tagairt don mheadaracht choitianta SheanGhaeilge, an dán díreach. Tá imeartas breá focal ann freisin, mar shampla, nuair a lorgaíonn captaen loinge “árthach a athrach”. Cuirtear an t-athshuíomh cultúrtha i bhfeidhm sna pictiúir freisin, áit a gcuirtear lirící cáiliúla as amhráin Ghaeilge sheanchaite i mbéal an fhile.

An t-aon locht atá againn ar an leabhar ná an clúdach–clúdach bog láidrithe le scim phlaisteach–tá sé badráilte cheana ag na gasúir. B’fhearr liom go mór clúdach crua a choinneodh an leabhar slán go ceann na mblianta. Leabhar maith mar seo, fulaingeoidh sé neart droch-úsáide  de bharr shíorléamh na ngasúr.

Is fiú machnach a dhéanamh ar theanga an leabhair. Feicim gurb é an leagan Gaeilge amháin a bhain úsáid as an seanfhocal breá gliaire–focal ar ghá dom féin a sheiceáil sa bhfoclóir (cé gur thuig na páistí é gan dua, a bhuíochas leis na pictiúir). I leagan Ghaeilge na hAlban, is é an teideal ná Asterix an Gladaidheatar; sa leagan Breatnaise, Asterix y Gladiator. Seo ceist a chuirim go minic–ar cheart glacadh leis na focail iasachta? Nó an ceart an deis a thapú le síneadh a chur le stór focal an léitheora. Sa gcás seo, a bhfuil brí an fhocail soiléir, tá mé lánsásta le “gliaire”.

Is é DalenÉireann (fochomhlacht de chomhlacht sa mBreatain Bheag, a shílim) a d’fhoilsigh Asterix Gliaire, agus tá mé cinnter gur féidir é a ordú ó na siopaí leabhar ar fad.

wp-1467278951426.jpg

Athshuíomh cultúrtha ceart déanta ar théacs an scéil.

Leabhar Mór na hEalaíne

Cuireadh álainn chuig saibhreas na healaíne; foilsithe ag Futa Fata

Cuireadh álainn chuig saibhreas na healaíne; foilsithe ag Futa Fata

Bhí mé i gCo. Aontroma le gairid ar chúrsaí oibre agus thug mé an chlann liom. Thug muid cuairt sciobtha ar an siopa leabhar sa gCultúrlann i mBéal Feirste le cur lenár stór leabhar Gaeilge féin, agus roghnaíodh Leabhar Mór na hEalaíne mar leabhar do na gasúir ar fad.

Aistriúchán ar leabhar Béarla de chuid Dorling Kindersley é, agus sár-saothar atá ann. Tá an Ghaeilge snoite glan, an clúdach agus na leathanaigh láidir, agus an t-ábhar spéisiúil. Rianaíonn Leabhar Mór na hEalaíne stair na healaíne ó na pictiúir bhalla a rinne ár sinsir go dtí ealaín theibí an lae inniu. D’fhéadfadh ábhar chomh mór leis seo mearbhall a chur ar an údar agus ar an léitheoir ar aon, ach seachnaíonn Leabhar Mór an mearbhall seo trí fo-ábhair a roghnú go cúramach: díríonn gach péire leathanach oscailte ar ealaíontóir ar leith (m.sh. van Eyck, Goya, Warhol), ar stíl ealaíne ar leith (Baróc, Impriseanachas, Nua-Ealín, srl.), ar theicníc ar leith (m.sh. pastail, uiscedhathú), nó téama ealaíonta ar leith (saol na hoibre, nithe neamhbheo, srl.). Dá bharr sin, féadann an leabhar fócas cúng a choinneáil agus réimse leathan ábhair a chlúdach ag an am céanna.

Díríonn gach péire leathanach lán-daite ar ealíontóir nó ar théama ar leith.

Díríonn gach péire leathanach lán-daite ar ealíontóir nó ar théama ar leith.

Is furasta don léitheoir an leabhar a phiocadh aníos agus blaiseadh beag de stair na healaíne a fhoghlaim gan stró i rith chúig nóiméad.Is deacair a rá cén aois a bhfuil an leabhar dírithe air–b’fhéidir na déaga luatha–ach cuirfidh fiú gasúir gan léamh spéis san iliomad pictiúr ildaite, agus taitníonn an leabhar go mór liomsa mar dhuine fásta.

An-obair déanta ag Futa Fata anseo, agus ba mhaith liom a thuilleadh mar é seo a fheiceáil ó na clódóirí ar fad.

 

 

Oileán an Órchiste: Léirmheas

Droch-chriú na loinge sa tóir ar an ór. Léaráidí áille le N.C. Wyeth.

Droch-chriú na loinge sa tóir ar an ór. Léaráidí áille le N.C. Wyeth.

Tá mé ag léamh Oileán an Órchiste, sár-aistriúchán le Darach Ó Scolaí ar leabhar clasaiceach Robert Louis Stevenson Treasure Island, os ard do na gasúir faoi láthair. Sárscéal eachtraíochta, go deimhin, agus cuireann Ó Scolaí friotal nádúrtha Gaeilge ar an téacs. Clúdach deas crua ar an leabhar, freisin, agus tá léaráidí áille le N.C. Wyeth scaipthe ar fud an leabhair. Tá Wyeth ar na healaíontóirí is fearr ó thosach an 20ú haois, ó thaobh léaráidíocht leabhar de.

Tá na gasúir ar fad ag baint suilt as an leabhar, go háirithe an buachaill 9 mbl., ach tá na cailíní (7 agus 5) ag cur spéise sa scéal freisin.

Níl ach cúis amháin díomá orm–níl na léaráidí ar phlátaí faoi leith. Clóitear iad ar na gnáthleathanaigh agus cailltear cuid mhaith de mhionsonraí na léaráidí dá bharr. Tá mé a cheapadh go mbeadh plátaí ar leith ró-chostasach, ach is deis caillte é sárleabhar críochnaithe a chur amach.

Ceannaígí cóip den leabhar sula dtabharfaidh sibh aghaidh ar na laethanta saoire cois cladaigh!

Clann Lir agus míreana mearaí eile le Gosling

Míreanna mearaí áille, á dtáirgeadh i gCorcaigh ag Gosling

Míreanna mearaí áille, á dtáirgeadh i gCorcaigh ag Gosling

Thug mé abhaile na míreanna mearaí seo as Éirinn le gairid mar bhronntanas do na gasúir. Puzal álainn is ea é; dathanna gleoite agus pictiúr ealaíonta. Fuaireas é, ar ndóigh, toisc go mbaineann sé le scéal clúiteach chlann Lir, atá ar eolas ag na gasúir. Cheap mé go gcuirfeadh sé na gasúir ag smaoineamh faoin scéal chuile uair a mbeidís á chur le chéile.

Taitníonn na míreanna mearaí seo go mór leo. Is breá leo an pictiúr agus níl sé ródheacair. Tá 60 mír sa bpuzal seo agus féadann an ghirseach 5 bl. é a chur le chéile aisti féin gan chúnamh.

Feicim go bhfuil sraith míreanna mearaí ag an gcomhlacht seo a bhaineann le seanchas na hÉireann. Is féidir leat teacht orthu ag http://www.goslinggiftsandgames.com/jigsawpuzzles.html Tá suas le 1000 mír i gcuid acu! Déantar i gCo. Chorcaigh de réir dealraimh iad. Bronntanas iontach atá iontu don ghasúr a dtaitníonn an ealaín, an seanchas, nó na puzail léithe. Chuile sheans go mbeidh míreanna mearaí eile dá gcuid ar an liosta don Nollaig!

Más i mBÁC duit, is eol dom go bhfuil fáil ar na míreanna mearaí seo i siopa an Ard-Mhusaem i Sráid Chill Dara. Nó is féidir iad a ordú tríd an idirlíon is dócha.

Cártaí Imeartha na hÉireann

Cártaí imeartha déanta ag Insight / Allied Imports.

Cártaí imeartha déanta ag Insight / Allied Imports.

Cheannaigh mé na cártaí seo le gairid agus mé in Éirinn. Cheannaíos iad chun go bhfeicfeadh na gasúir iontaisí na hÉireann agus muid i mbun cluiche sa mbaile. Taitníonn na cártaí liomsa agus leis an teaghlach ar fad; tá siad gleoite, láidir agus réasúnta mór.

Ach is aisteach an rud é go bhfuil corrlipéad faoin bpictiúr ar na cártaí mícheart. Féach an pictiúr thuas. Sílim go siúlfaidh tú Tír Chonaill soir siar sula dtiocfaidh tú ar Chruach Phádraig! Ní féidir liom a leithéid de bhotún a mhíniú fiú. A amhlaidh gur thug Éireannach éigin buille faoi thuairim faoi na contaetha? Sílim go gcuardódh duine sa tSín an t-eolas ar líne, agus go mbeadh an t-eolas beacht dá réir.

Ar aon chaoi, ní gá cuairt a thabhairt ar shiopaí souvenirs áiféiseacha Bhaile Átha Cliath leis na cártaí seo a cheannach. Díolfaidh siad na cártaí leat ar líne. Googláil ‘Ireland playing cards’ agus roghnaigh Carroll’s . . .