Pléimeannais vs. Gaeilge

Rinne an chlann turas sciobtha go Brugge (Bruges), i bhFlóndras na Beilge. Ba í seo an chéad uair dom sa mBeilg agus d’fhoghlaim mé an t-uafás faoi stair, chultúr, agus theanga an cheantair. Caithfidh mé a rá go raibh mé aneolach ar fad ar an tír roimhe seo, agus bhí neart le foghlaim dá réir.

Sular landáil muid I bhFlóndras, cheap mé go raibh an lámh (láidir) in uachtar ag an bhFraincis, agus gur mionlach beag ar an gcósta a bhí i gcainteoirí na Pléimeannaise (‘Flemish’). Ní hamhlaidh ar chor ar bith an scéal. Tá an Phléimeannais á labhairt ar fud thuasiceart iomlán na Beilge anois, agus ní chloisfear focal Fraincise ach ar bheola na dturasóirí.

Ní mar sin a bhí an scéal i gcónaí. Bhíodh an lámh in uachtar ag an bhFraincis le fada i measc an lucht rialaithe; teanga an lucht oibre a bhí sa bPléimeannais. Ar an gcaoi seo, bhí cás na Pléimeannaise beagáinín cosúil le cás na Gaeilge san ochtú haois déag in iarthar na hÉireann. Ach níorbh ionann an dá thodhchaí a bhí in ann do na teangacha—choinnigh an Ghaeilge uirthi ag cúlú, a fhad is chuaigh an Phléimeannais i dtreise.

Cén fáth?

I dtús báire, bhí difríochtaí móra idir na tíortha, ina measc:

  • Bhí móramh mór ag an bPléimeannais ar fud thuaisceart na Beilge, sna cathracha móra ar nós Brugge, Ghent, Antwerp, Brussels san áireamh, cé go raibh cuid mhaith de mhéan-aicme na hÉireann iompaithe ar an mBéarla cheana in iarthar na hÉireann faoi aimsir an ghorta mhóir.
  • Bhí tailte Fhlóndrais níos fearr ná tailte na nGaeltachtaí níos láidre—ní raibh géarghá le himirce i bhFlóndras mar a bhí in Éirinn.
  • Bhí tír réasúnta láidir in aice láimhe a labhraíodh canúint an-ghaolmhar (An Isiltír)

Sin ráite, is díol spéise smaoineamh faoi fhorbairt na Pléimeannaise mar chás mionteanga a tháinig slán.

Pléifidh mé cuid de stair na teanga sna seachtainí romhainn, ach is féidir theacht ar achoimre na staire (i mBéarla) anseo.

oibrithe pleimeannaise Gaeilge

Advertisements

Freagra

Líon amach do chuid faisnéise thíos nó cliceáil ar dheilbhín le logáil isteach:

Lógó WordPress.com

Is le do chuntas WordPress.com atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Peictiúr Twitter

Is le do chuntas Twitter atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Pictiúr Facebook

Is le do chuntas Facebook atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Pictiúr Google+

Is le do chuntas Google+ atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Ceangal le %s